โรงงานผลิตอาหารและเครื่องดื่มต้องมี ระบบตรวจจับแก๊ส ที่เหมาะสม เพราะมีแก๊สเกี่ยวข้องในหลายขั้นตอนมากกว่าที่หลายคนคิด ตั้งแต่สารทำความเย็นในระบบห้องเย็น แก๊สที่ใช้ปรับบรรยากาศในบรรจุภัณฑ์เพื่อยืดอายุอาหาร คาร์บอนไดออกไซด์ที่เกิดระหว่างการหมัก ไปจนถึงแก๊สจากระบบบำบัดของเสียและอุปกรณ์ให้ความร้อน แก๊สเหล่านี้ส่วนใหญ่มองไม่เห็นและบางชนิดไม่มีกลิ่นเตือน พนักงานจึงอาจไม่รู้ตัวว่ากำลังอยู่ในพื้นที่เสี่ยง
โรงงานจึงต้องเลือกอุปกรณ์ที่เหมาะสมกับพื้นที่และกระบวนการของตัวเอง คอยตรวจจับแก๊สรั่วและเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง บทความนี้จะอธิบายว่าตรวจจับแก๊สอะไรบ้างในโรงงานอาหาร เหตุผลที่เรื่องนี้สำคัญ และแนวทางเลือกอุปกรณ์ที่มีใบรับรองความปลอดภัย พร้อมรุ่นแนะนำจากเอลเมอร์
ระบบตรวจจับแก๊ส ตรวจจับอะไรบ้างในโรงงานผลิตอาหาร
ตอบ :
ชนิดของแก๊สที่ต้องเฝ้าระวังไม่เหมือนกันในทุกพื้นที่ ขึ้นอยู่กับว่าแต่ละห้องหรือแต่ละกระบวนการทำอะไรและปล่อยแก๊สอะไรออกมา ตัวอย่างพื้นที่หลักในโรงงานอาหารและเครื่องดื่มมีดังนี้
ระบบตรวจจับแก๊ส ในห้องเย็นและระบบทำความเย็น
ระบบทำความเย็นเป็นหัวใจของโรงงานอาหาร และสารทำความเย็นที่พบได้บ่อยชนิดหนึ่งคือแอมโมเนีย ซึ่งเป็นแก๊สพิษที่ระคายเคืองรุนแรงต่อดวงตาและระบบทางเดินหายใจ หากท่อหรือคอมเพรสเซอร์รั่ว ผู้ที่อยู่ในพื้นที่จะได้รับอันตรายอย่างรวดเร็ว บางโรงงานใช้สารทำความเย็นกลุ่มฟลูออรีน ซึ่งการรั่วไหลก็ต้องเฝ้าระวังเช่นกัน เพราะนอกจากเรื่องสุขภาพแล้วยังกระทบการทำความเย็นและคุณภาพสินค้าที่เก็บไว้
บรรจุภัณฑ์แบบปรับบรรยากาศ (MAP)
กระบวนการ Modified Atmosphere Packaging ใช้การปรับสัดส่วนของออกซิเจน คาร์บอนไดออกไซด์ และไนโตรเจนภายในบรรจุภัณฑ์ เพื่อชะลอการเสื่อมคุณภาพของอาหาร หากสัดส่วนแก๊สเพี้ยนไปจากที่กำหนด อายุการเก็บรักษาและคุณภาพของผลิตภัณฑ์จะได้รับผลกระทบทันที ในทางปฏิบัติ ไนโตรเจนมักไม่ได้ตรวจวัดโดยตรง แต่เฝ้าระวังผ่านระดับออกซิเจนที่ลดลงและระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในพื้นที่ทำงาน
กระบวนการหมักและบ่ม
ในโรงงานเครื่องดื่ม การหมักทำให้เกิดคาร์บอนไดออกไซด์ปริมาณมาก หากแก๊สสะสมในห้องปิดหรือบริเวณต่ำ พนักงานอาจขาดอากาศหายใจโดยไม่ทันตั้งตัว และในถังหมักเองก็อาจเกิดแรงดันเกินจนเป็นอันตราย การตรวจวัดคาร์บอนไดออกไซด์ต่อเนื่องจึงเป็นมาตรการพื้นฐานของพื้นที่ลักษณะนี้
คลังเก็บอาหารและห้องบ่มผลไม้
พื้นที่จัดเก็บและห้องควบคุมบรรยากาศต้องเฝ้าระวังคาร์บอนไดออกไซด์ ออกซิเจน และสารอินทรีย์ระเหยง่าย (VOC) เพื่อให้สภาพการเก็บเหมาะสมและป้องกันการเน่าเสีย ส่วนห้องบ่มผลไม้ให้สุกมีแก๊สเอทิลีนที่ต้องควบคุมระดับให้พอดี เพื่อให้ผลไม้สุกสม่ำเสมอและไม่เสียหายก่อนถึงมือลูกค้า
ระบบบำบัดของเสียและโรงไบโอแก๊ส
ของเสียอินทรีย์จากโรงงานอาหารเมื่อย่อยสลายจะปล่อยแก๊สมีเทน ซึ่งเป็นแก๊สติดไฟที่เสี่ยงต่อการระเบิดหากสะสมในพื้นที่ปิด โรงงานที่ผลิตไบโอแก๊สเองยิ่งต้องมีจุดตรวจวัดที่ชัดเจนทั้งเพื่อความปลอดภัยและเพื่อให้การผลิตแก๊สมีประสิทธิภาพ ซึ่งการตรวจจับแก๊สรั่วตั้งแต่ระยะแรกช่วยลดความเสี่ยงได้มาก
เตาอบและอุปกรณ์ให้ความร้อน
เตาอบ หม้อต้ม และอุปกรณ์ทำความร้อนในสายการผลิตใช้การเผาไหม้ หากเผาไหม้ไม่สมบูรณ์จะเกิดคาร์บอนมอนอกไซด์ ซึ่งเป็นแก๊สพิษที่ไม่มีสีและไม่มีกลิ่น การติดตั้งจุดตรวจวัดใกล้อุปกรณ์เหล่านี้จึงช่วยให้ทั้งพนักงานปลอดภัยและเครื่องจักรทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ทำไม ระบบตรวจจับแก๊ส ในโรงงานผลิตอาหาร ถึงสำคัญ
ตอบ:
เหตุผลที่โรงงานอาหารควรลงทุนกับ ระบบตรวจจับแก๊ส ไม่ได้มีแค่การป้องกันอุบัติเหตุ แต่เชื่อมโยงกับคนทำงาน คุณภาพสินค้า และการดำเนินธุรกิจพร้อมกัน
ระบบตรวจจับแก๊ส ปกป้องความปลอดภัยของพนักงาน
แอมโมเนีย คาร์บอนไดออกไซด์ และคาร์บอนมอนอกไซด์ ล้วนอันตรายต่อสุขภาพเมื่อสะสมในพื้นที่ปิด โดยที่พนักงานมักไม่รู้ตัวจนกว่าจะมีอาการ เครื่องตรวจจับแก๊สรั่วทำหน้าที่เหมือนประสาทสัมผัสเสริม แจ้งเตือนด้วยเสียงและแสงก่อนที่ระดับแก๊สจะสูงเกินปลอดภัย ทำให้พนักงานมีเวลาออกจากพื้นที่หรือเริ่มแก้ไขปัญหาได้ทัน
รักษาคุณภาพและอายุการเก็บรักษาของอาหาร
ในกระบวนการ MAP และห้องควบคุมบรรยากาศ แก๊สคือส่วนหนึ่งของสูตรการรักษาคุณภาพอาหาร การควบคุมระดับออกซิเจนและคาร์บอนไดออกไซด์ให้ถูกต้องช่วยลดความเสี่ยงที่สินค้าจะเสื่อมคุณภาพก่อนกำหนด การมีข้อมูลการตรวจวัดที่แม่นยำจึงช่วยให้ทีมควบคุมคุณภาพมั่นใจได้มากขึ้น
ช่วยให้ปฏิบัติตามข้อกำหนดและผ่านการตรวจประเมิน
โรงงานอาหารต้องผ่านการตรวจประเมินด้านความปลอดภัยทั้งจากภายในและภายนอกอยู่เสมอ การใช้อุปกรณ์ที่ผ่านมาตรฐานรับรอง ควบคู่กับการสอบเทียบตามรอบและการบันทึกผลตรวจวัด เป็นหลักฐานที่แสดงว่าโรงงานจัดการความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ ทั้งนี้ใบรับรองอย่าง ATEX และ IECEx เป็นมาตรฐานด้านความปลอดภัยสำหรับพื้นที่เสี่ยงระเบิด ไม่ใช่ใบรับรองระบบจัดการความปลอดภัยอาหาร โรงงานจึงควรใช้ควบคู่กับมาตรฐานด้านอาหารที่ตนเองถืออยู่
รองรับการขยายและเปลี่ยนแปลงกระบวนการผลิต
เมื่อโรงงานเพิ่มไลน์การผลิต เปลี่ยนสารทำความเย็น หรือปรับกระบวนการหมักและบรรจุ ความเสี่ยงเรื่องแก๊สก็เปลี่ยนตามไปด้วย อุปกรณ์ที่เปลี่ยนเซนเซอร์ได้และตรวจได้หลายชนิดแก๊สช่วยให้ปรับระบบตามได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนอุปกรณ์ทั้งชุด จึงช่วยลดต้นทุนระยะยาวและทำให้ข้อมูลการตรวจวัดต่อเนื่องแม้กระบวนการเปลี่ยน
ลดการหยุดชะงักของสายการผลิต
เมื่อแก๊สรั่วโดยไม่มีใครตรวจพบ ผลที่ตามมาอาจเป็นการอพยพฉุกเฉิน การหยุดสายการผลิต หรือความเสียหายต่อสินค้าและอุปกรณ์ การตรวจพบความผิดปกติตั้งแต่ระยะแรกช่วยให้แก้ไขได้ก่อนบานปลาย ลดทั้งต้นทุนและผลกระทบต่อกำหนดส่งมอบ
โรงงานผลิตอาหารควรใช้ ระบบตรวจจับแก๊ส แบบไหน
ตอบ :
ระบบตรวจจับแก๊ส แบ่งเป็นสองกลุ่มหลักที่ทำงานเสริมกัน คือแบบติดตั้งและแบบพกพา แบบติดตั้งเฝ้าระวังจุดเสี่ยงประจำอย่างต่อเนื่อง ส่งสัญญาณแจ้งเตือนและเชื่อมต่อกับระบบควบคุมของโรงงานได้ เหมาะกับห้องเครื่องทำความเย็น บริเวณ MAP หรือห้องหมัก ส่วนแบบพกพามีน้ำหนักเบา ใช้แบตเตอรี่ เหมาะกับพนักงานที่ตรวจเช็กพื้นที่อับอากาศ งานซ่อมบำรุง และจุดที่ระบบติดตั้งยังเข้าไม่ถึง โรงงานส่วนใหญ่จึงควรใช้ร่วมกัน
เมื่อเลือกอุปกรณ์ ควรพิจารณาสามเรื่องหลัก คือความไวในการตรวจจับที่ระดับความเข้มข้นต่ำ ความเร็วในการแจ้งเตือน และความทนทานต่อสภาพแวดล้อมของโรงงานอาหาร เช่น ความชื้นสูงหรือการทำความสะอาดบ่อย พร้อมกับตรวจสอบว่าเครื่องมีใบรับรองมาตรฐานที่ชัดเจน และมีบริการสอบเทียบรองรับในประเทศ เพื่อให้ใช้งานได้ต่อเนื่องตลอดอายุเครื่อง เอลเมอร์แนะนำเครื่องตรวจจับแก๊สรั่ว 3 รุ่นจาก Teledyne ที่เหมาะกับการใช้งานในโรงงานอาหาร
Meridian Universal Gas Detector (แบบติดตั้ง)
Meridian ใช้หัวตรวจจับเดียวรองรับเซนเซอร์ได้หลายประเภท ทั้งแก๊สติดไฟและแก๊สพิษ สูงสุด 3 เซนเซอร์ต่อหัว รายการแก๊สที่รองรับครอบคลุมแอมโมเนีย คาร์บอนไดออกไซด์ คาร์บอนมอนอกไซด์ ออกซิเจน และเอทิลีน ซึ่งตรงกับแก๊สในโรงงานอาหารหลายจุด ตัวเรือนเป็นอะลูมิเนียมปลอดทองแดงหรือสแตนเลส 316 ระดับป้องกัน NEMA 4X/IP66 ใช้งานได้ที่อุณหภูมิ -40 ถึง 75 องศาเซลเซียส มีหน้าจอ LCD ที่มองเห็นได้ในแสงแดด สัญญาณเอาต์พุต 4-20 mA และ MODBUS พร้อมตัวเลือก HART และ Wireless HART รับรอง SIL2 โดย TUV-Rheinland และผ่านมาตรฐาน ATEX, IECEx, cCSAus
GMI PS500 (แบบพกพา)
PS500 กำหนดเซนเซอร์ได้สูงสุด 5 แก๊ส เป็นเซนเซอร์แบบปลั๊กแอนด์เพลย์ให้เลือกกว่า 15 ชนิด และวัด VOC ได้ มีปั๊มดูดอากาศสำหรับตรวจพื้นที่ก่อนเข้า หรือใช้แบบแพร่ผ่านตัวเครื่องเมื่ออยู่ในพื้นที่ปิดเพื่อประหยัดแบตเตอรี่ ตัวเครื่องหนัก 0.4 กิโลกรัม ใช้มือข้างเดียวได้ เสียงเตือนดัง 95 เดซิเบลพร้อมแถบไฟมองเห็น 360 องศา แบตเตอรี่ใช้งานได้อย่างน้อย 12 ชั่วโมงเมื่อใช้ปั๊ม ผ่านมาตรฐาน ATEX, UL913 และ MED รับประกัน 2 ปี ตามข้อมูลของผู้ผลิต ตัวเลือกเซนเซอร์ของ PS500 ครอบคลุมทั้งคาร์บอนไดออกไซด์และแอมโมเนีย จึงเหมาะกับโรงงานอาหารที่ต้องตรวจแก๊สหลายชนิด
GMI PS200 (แบบพกพา)
PS200 เป็นเครื่องตรวจจับแก๊สรั่วแบบกะทัดรัด หนักราว 230 กรัม ตรวจวัดค่า LEL, O2, CO และ H2S พร้อมกันได้สูงสุด 4 ค่า กันฝุ่นและน้ำระดับ IP67 ทนการตกจากความสูง 3 เมตร ตอบสนองเร็ว (T90 ของ LEL ประมาณ 15 วินาที) แบตเตอรี่ลิเธียมไอออนใช้งานได้สูงสุด 14 ชั่วโมงแบบไม่ใช้ปั๊ม และบันทึกข้อมูลได้ ผ่านมาตรฐาน ATEX, IECEx และ CSA จุดที่ควรทราบคือ PS200 ไม่มีเซนเซอร์คาร์บอนไดออกไซด์และแอมโมเนีย จึงเหมาะกับงานตรวจพื้นที่อับอากาศและงานซ่อมบำรุงทั่วไป หากต้องตรวจแก๊สสองชนิดนี้ควรเลือก PS500
ใช้ ระบบตรวจจับแก๊ส ให้คุ้มค่าตั้งแต่วันแรก
อุปกรณ์ที่ดีต้องมาพร้อมการใช้งานที่ถูกต้อง ควรเริ่มจากประเมินความเสี่ยงของแต่ละพื้นที่ก่อนเลือกรุ่น สอบเทียบและบำรุงรักษาตามรอบเพื่อลดการแจ้งเตือนผิดพลาด อบรมพนักงานให้ใช้งานเครื่องพกพาเป็น และเก็บบันทึกการตรวจสอบไว้เป็นหลักฐาน การทบทวนโดยผู้เชี่ยวชาญเป็นระยะก็ช่วยให้ระบบยังเหมาะกับกระบวนการที่เปลี่ยนไป
สรุปแนวทางสำหรับโรงงานอาหาร
เริ่มจากแผนที่ความเสี่ยง ระบุว่าแต่ละพื้นที่มีแก๊สอะไรและใครต้องเข้าไปทำงาน จากนั้นติดตั้งอุปกรณ์แบบติดตั้งในจุดเสี่ยงประจำ เช่น ห้องเครื่องทำความเย็น ห้องหมัก และบริเวณบรรจุภัณฑ์ เสริมด้วยเครื่องพกพาให้ทีมซ่อมบำรุงและทีมที่เข้าพื้นที่อับอากาศ และกำหนดรอบสอบเทียบพร้อมการบันทึกผล ด้วยวิธีนี้ระบบตรวจจับแก๊สจะปกป้องทั้งคน สินค้า และชื่อเสียงของโรงงานได้ครบทุกด้าน
Elmer ตัวแทนจำหน่ายอุปกรณ์เครื่องวัดแก๊ส พร้อมบริการติดตั้งงานระบบป้องกันแก๊สรั่วแบบครบวงจร
เพิ่มมาตรฐานความปลอดภัย ให้กับโรงงานอุตสาหกรรมของคุณด้วยบริการ จากทาง Elmer โดยหลายๆ คนอาจกังวลในด้านการใช้งาน แต่ไม่ต้องกังวลไป เพราะ เอลเมอร์จำกัด เป็นบริษัทที่มีความเชี่ยวชาญด้านระบบตรวจจับแก๊ส และจัดจำหน่ายเครื่องตรวจจับแก๊สคุณภาพ ที่ส่งตรงจากโรงงานผู้ผลิต ทางเราให้ความช่วยเหลือลูกค้า ตั้งแต่การให้ข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญ หมดกังวลไปได้เลยว่าจะเกิดข้อผิดพลาดในการเลือกใช้อุปกรณ์
อีกทั้งยังมีบริการติดตั้ง เครื่องตรวจจับแก๊สรั่วที่ได้มาตรฐาน ให้บริการสอบเทียบเครื่องมือวัดแก๊ส พร้อมบำรุงรักษาระบบด้วยทีมงาน ที่มีความเชี่ยวชาญมากกว่า 20 ปี มั่นใจได้เลยว่าคุณจะได้รับผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน และบริการที่มีคุณภาพ เพราะความพึงพอใจของลูกค้า คือ เป้าหมายหลักของเรา
ลูกค้าสามารถชมสินค้า ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่
